Blog
-
2026
De aarde heeft weer een rondje om de zon gemaakt, dus er begint vandaag weer een nieuw jaar.
Komend jaar staat voor mij in het teken van meer balans, meer naar buiten en meer persoonlijke groei. Om te beginnen met een hernieuwd begin van deze blog. Korte, kleine berichtjes om een beetje meer liefde en compassie de wereld in te brengen.
-
kom je buitenspelen?
Vroeger, als kind was die vraag zo simpel. Niet dat ik zelf zo vaak buitenspeelde, maar in ieder geval had je je kameraadjes snel bij elkaar verzameld. Als kind vond ik het heerlijk om buiten op avontuur te gaan en spanning op te zoeken. Fikkie stoken ofzo. Het speelse had in ieder geval iets onbezorgds, onverantwoordelijks bijna. Kinderen doen vooral en denken veel minder na.
Als volwassene vind ik mijzelf regelmatig op een plek tussen allerlei verantwoordelijkheden, deadlines of projecten. Die vooral in mijn hoofd leven. Óf waarmee ik misschien wel vooral in mijn hoofd leef. Een wandelend hoofd las ik ooit wel eens, dat slaat de spijker aardig op z’n kop.
Wat ik herkende aan dat wandelende hoofd, is dat die ook wel erg van comfort en controle houdt. Alles moet vooral op zijn manier gaan en hem op z’n gemak stellen. Waar dat wandelende hoofd dus niet zo van houdt is onverantwoordelijk buitenspelen bijvoorbeeld.
Nou ga ik niet direct buiten fikkie stoken (hoewel gecontroleerd in een kachel of vuurkorf dat wel erg lekker is), maar een beetje gek doen buiten doet wel wonderen.
In Nederland regent het wel eens en als kind wisten we prima wat we daarmee konden: regenplassen zijn voor kinderen uitstekend speelgoed. Nu had ik inmiddels al wel het trailrunnen ontdekt, wat eigenlijk weinig anders is dan hardlopend asfalt vermijden, maar daardoor ben je wel gekleed om vies te worden. En het is uitgerekend die combinatie: regen en hardlopen, die dat mijn wandelende hoofd erg oncomfortabel vindt.
Die eerste keer door een plas rennen vergeet ik niet snel. De kou en nattigheid die snel ruimte maken voor speelsheid. Ze spoelen zo je ideeën over de wereld weg en brengen je in contact met het kind wat wil buitenspelen. Net na de regen hardlopen, in de regen hardlopen, hardlopen als het vriest, hardlopen en zwemmen combineren. Als het maar een beetje ongemakkelijk voelt, wist ik dat ik goed zat. Het wandelende hoofd checkt uit en het speelse kind rent vrolijk nog een rondje door de plas.
Waar ik misschien nog het meest dankbaar voor ben? Dat ik beter herken dat ik mij in het dagelijks leven niet comfortabel voel. Dat ik eigenlijk om die regenplas die voor mij ligt heen wil lopen, terwijl ik stiekem weet dat het beter is om er doorheen te gaan. Met het plezier van buitenspelen, lukt mij dat ook nog eens!
-
flitsretro
Hier is een compacte retro-opzet voor een half uur. Deze opzet helpt hen reflecteren op hun gezamenlijke aanpak en het experiment evalueren.
Retrospectieve Opzet: 30 minuten
- Introductie (5 minuten)
Doel: Leg uit dat het doel is om kort te reflecteren op de gezamenlijke projectaanpak en wat ze hiervan geleerd hebben. Dit is een experiment, dus niets is “goed” of “fout.”
Warm-up: Vraag iedereen om in één woord hun gevoel bij het experiment te omschrijven (bijv. “chaotisch”, “inspirerend”). Dit helpt om in de stemming te komen en geeft snel een sfeerimpressie.
- Wat ging er goed? (10 minuten)
Vraag: “Wat heeft het team goed gedaan in deze gezamenlijke aanpak?”
Format: Laat iedereen kort iets delen. Je kunt ze bijvoorbeeld sticky notes laten schrijven (fysiek of digitaal) of laten tekenen op een gedeeld whiteboard.
Doel: Benoem sterke punten en waardevolle werkwijzen die jullie willen behouden.
- Waar liepen we tegenaan? (10 minuten)
Vraag: “Wat was lastig aan het samen aanpakken van dit project?”
Format: Laat ieder teamlid een uitdaging benoemen die ze hebben ervaren. Bespreek deze daarna kort.
Focus op concrete voorbeelden, bijvoorbeeld hoe besluitvorming ging, waar er onduidelijkheid was, of hoe het onderlinge overleg verliep.
- Lessen voor de toekomst (5 minuten)
Vraag: “Wat willen we de volgende keer anders doen als we weer samen een project aanpakken?”
Format: Laat iedereen één suggestie delen voor de volgende keer. Het team kan daarna stemmen om één of twee verbeterpunten te kiezen om de volgende keer mee te experimenteren.
Afsluiting
Bedank iedereen voor hun input en benadruk dat het prima is om met ideeën te experimenteren. Als dit bevalt, kan de aanpak verder verfijnd worden!
Hopelijk helpt dit het team om een overzichtelijk beeld te krijgen van hun gezamenlijke aanpak en nieuwe inzichten op te doen voor toekomstige projecten.
-
Refinement vragen
1. Doel en Verwachtingen
- “Wat hopen we te bereiken met deze refinement-sessie?”
- “Hoe kunnen we ervoor zorgen dat iedereen een duidelijk beeld heeft van het werk dat voor ons ligt?”
Deze vragen helpen om een gezamenlijk doel te stellen en verwachtingen te managen over de sessie zelf.
2. Begrijpen van het Werk
- “Kunnen we deze user story in één zin samenvatten om het hoofddoel te begrijpen?”
- “Wie kan ons door het proces of de workflow leiden die we hier proberen te ondersteunen?”
- “Zijn er voorbeelden of situaties die deze user story verduidelijken?”
Deze vragen helpen om een helder begrip te krijgen van de requirements en het doel van elk item.
3. Klaarheid en Specificiteit (Definition of Ready)
- “Welke details ontbreken nog om deze story ‘Ready’ te maken voor de sprint?”
- “Zijn er afhankelijkheden of risico’s die we al kunnen identificeren?”
- “Wat moeten we nog verduidelijken om dit werkitem haalbaar te maken voor het team?”
Deze vragen helpen om ervoor te zorgen dat de items voldoen aan de Definition of Ready en geschikt zijn voor ontwikkeling.
4. Complexiteit en Inschattingen
- “Welke delen van deze user story zouden complex kunnen zijn en waarom?”
- _“Zijn er vergelijkbare stories die we eerder hebben gedaan die ons kunnen helpen met de inschatting?”
- _“Welke onderdelen zouden we kunnen splitsen om de story overzichtelijker te maken?”
Hiermee help je het team om complexiteit te identificeren en items te splitsen, wat belangrijk is voor een nauwkeurige schatting.
5. Prioriteit en Waarde
- _“Hoe draagt dit item bij aan de waarde voor de klant of het product?”
- _“Is er een reden om dit item hoger of lager te prioriteren in de backlog?”
- _“Wat zou er gebeuren als we deze story voorlopig laten liggen?”
Deze vragen helpen het team te focussen op de waarde en prioriteit van elk item.
6. Commitment en Risico’s
- “Hoe zeker zijn we dat we dit item kunnen voltooien binnen de sprint?”
- “Welke risico’s zien we in dit item die ons zouden kunnen belemmeren?”
- “Wat kunnen we nu al doen om mogelijke problemen of blokkades te voorkomen?”
Hiermee kan het team beter beoordelen of ze bereid zijn om het item op te nemen en eventuele risico’s te identificeren.
7. Samenwerking en Communicatie
- “Welke informatie heeft iedereen nodig om effectief aan dit item te werken?”
- “Wie kunnen we benaderen als we tijdens de sprint vragen hebben over dit item?”
- “Hoe zorgen we ervoor dat iedereen op de hoogte is van belangrijke beslissingen die we vandaag maken?”
Deze vragen bevorderen open communicatie en samenwerking, wat vooral bij een nieuw team essentieel is.
-
Retrospective: De tijdmachine
De Tijdmachine-retro werkt met een toekomstgerichte benadering en geeft het team de kans om creatief te reflecteren op hoe ze de komende maand willen aanpakken.
Hier is een uitgewerkte versie voor een sessie van 30 minuten:
Tijdmachine Retro: 30 Minuten
Doel: Verbeeld een toekomstige sprintperiode en reflecteer op wat men graag zou willen bereiken, vermijden, of anders doen. Dit maakt de retro positief en toekomstgericht, in plaats van dat men vastzit in oude patronen.1. Introductie en Opwarming (5 minuten)
- Activiteit: Begin met een korte introductie waarin je de metafoor van de tijdmachine uitlegt:
- “Stel je voor dat we allemaal een maand vooruit zijn gegaan met een tijdmachine. Het is nu een maand later, en we kijken terug op de komende sprint. Hoe zou deze ideale maand eruitzien?”
- Incheckvraag: Vraag iedereen om één woord te kiezen dat hun ideale sprint beschrijft, zoals efficiënt, innovatie, rustig, etc. Dit helpt om het denken in de richting van toekomstige successen te zetten.
2. De Perfecte Sprint: Wat ging goed? (10 minuten)
- Doel: Identificeer positieve elementen die de komende periode ideaal zouden maken.
- Activiteit: Vraag iedereen om één aspect van hun ideale maand te beschrijven. Laat hen zich voorstellen dat dit aspect perfect liep en vraag hen om de details:
- “Wat is één ding dat we deze maand hebben gedaan waar we enorm tevreden over zijn?”
- “Welke nieuwe aanpakken hebben we uitgeprobeerd die ons echt hebben geholpen?”
- Laat iedereen hun antwoord kort en bondig noteren, bijvoorbeeld op post-its of een digitaal bord. Stimuleer het gebruik van specifieke details over processen, communicatie, of samenwerking.
3. Terugkijken vanuit de Toekomst: Wat ging minder goed? (10 minuten)
- Doel: Ontdek potentiële struikelblokken of valkuilen in de komende maand.
- Activiteit: Vraag deelnemers om zich voor te stellen dat er iets tegenviel of minder soepel ging. Dit kan een specifiek proces, gedrag of obstakel zijn:
- “Wat is één ding dat we tegenkwamen en liever anders hadden gezien?”
- “Welke dingen hadden we beter kunnen voorkomen of oplossen?”
- Laat hen ook nu specifieke details noteren. Zo kun je concrete valkuilen en mogelijke oplossingen bespreken, zonder dat men het gevoel krijgt terug te kijken op fouten.
4. Acties en Commitments: De Eerste Kleine Stap (5 minuten)
- Doel: Formuleer haalbare acties die het team kan ondernemen om dichter bij hun ideale sprint te komen.
- Activiteit: Vraag iedereen om een kleine, concrete actie op te schrijven die ze kunnen uitvoeren in de komende dagen:
- “Wat is één klein ding dat je kunt doen om deze komende sprint meer te laten lijken op onze ideale sprint?”
- Verzamel deze acties en noteer ze op een zichtbaar bord of in een digitale notitie. Zo krijgt iedereen inzicht in elkaars inzet om de komende maand beter te maken.
5. Afsluiten met een Positieve Blik (2 minuten)
- Doel: Eindig de sessie met een positieve mindset en verbondenheid in het team.
- Activiteit: Laat iedereen een korte afsluitzin uitspreken die hen motiveert, bijvoorbeeld:
- “Ik kijk uit naar…”
- “Ik wil bijdragen door…”
- Dit versterkt de positieve sfeer en helpt iedereen om de focus op de toekomst vast te houden.
-
Geluksmakers en -krakers
Geluksmakers
- Met zoveel aandacht iets doen dat je de tijd vergeet.
- Werken aan iets waar je in gelooft.
- Iets betekenen voor anderen.
- Dankbaar zijn voor wat je hebt.
- Een financiële buffer hebben.
- Tijd doorbrengen met de mensen van wie je houdt.
- Leven volgens je eigen waarden.
Gelukskrakers
- Je laten afleiden, bijvoorbeeld door sociale media.
- Werken voor status of om er rijk van te worden.
- Jezelf telkens vergelijken met anderen.
- Altijd maar meer willen.
- Zoveel consumeren dat je geen geld overhoudt.
- Te druk zijn.
- Leven volgens de verwachtingen van anderen.
-
Working with mu
Koryu Osaka
The Gateless Gate or Mumonkan is the most popular and widely used of all zen koan collections. In 1228 A.D., the Chinese Rinzai Zen Master Mumon Ekai selected forty-eight important koans from the sayings of the old masters, added his own commentary and verse to each one, and gave them to his students for their zen study. The Mumonkan was first brought to Japan in 1254 A.D. by one of Mumons’ disciples, the Japanese monk Shinjii Kakushin (1207-98)/ The first case of the Mumonkan, and one of the most famous, is “Joshu’s Mu,” with which Master Mumon struggled for six years before attaining enlightenment.
JOSHU’S DOG
The case
A monk asked Joshu in all earnestness, “Has a dog Buddha nature or not?” Joshu said, “MU!”
Mumon’s Commentary
For the practice of Zen, you must pass the barrier set up by the ancient masters of Zen. To attain to marvellous enlightenment, you must completely extinguish all the delusive thoughts of the ordinary mind. If you have not passed the barrier and have not extinguished delusive thoughts, you are a phantom haunting the weeds and trees. Now, just tell me, what is the barrier of our sect by the Zen masters of old? Merely this Mu – the one barrier of our sect. It has come to called “The Gateless Barrier of the Zen Sect”.
Those who have passed the barrier are able not only to see Joshu face to face but also to walk hand in hand with the whole descending line of Zen masters and be eyebrow to eyebrow with them. You will see with the same eye that they see with, hear with the same ear that they hear with.
Wouldn’t it be a wonderful joy? Isn’t there anyone who wants to pass this barrier? Then concentrate your whole self, with its 360 bones and joints and 84.000 pores, into Mu making your whole body a solid lump of doubt. Day and night, without ceasing, keep digging into it, but don’t take it as “nothingness” or as “being” or “non-being”. It must be like a red-hot iron ball that you have gulped down and that you try to vomit up, but cannot. You must extinguish all delusive thoughts and feelings that you have cherished up to the present. After a certain period of such efforts, Mu will then be like a dumb man who has had a dream. You will know yourself, and for yourself only.
Then all of sudden, Mu will break open and astonish the heavens and shake the earth. It will be just as if you had snatched the great sword of General Kan. If you meet a Buddha, you will kill him. If you meet an ancient Zen master, you will kill him. Through you may stand on the brink of life and death, you will enjoy the great freedom. In the six realms and the four modes of birth, you will live in the samadhi of innocent play.
Now, how should you concentrate on Mu? Exhaust every ounce of energy you have in doing it. And if you do not give up on the Way, you will be enlightened the way a candle in front of the Buddha is lighted by one touch of fire.
The Verse
Dog! Buddha nature!
The perfect manifestation, the absolute command,
A little “has” or “has not,”
And body is lost! Life is lost!
The whole essence of work on this koan can be summed up like this: You totally become Mu, from morning to night; even in dreams – even in sleep! – you are with Mu and Mu becomes yourself. That is the way to work on this koan.
When you work on this all the time, you will get very used to it, and without trying to put much effort into it, you will be in that state day and night. As you maintain such a state, you eventually totally become one with Mu, and you become Mu yourself, and Mu becomes your self, and you become the whole universe. And when you continue to maintain this state, ultimately an explosion will take place.
It is always helpful to adjust your breathing. When you inhale, try to push your lower abdomen forward slightly. When you exhale, as the lung volume decreases, the lower abdomen will slightly contract too.
Work on Mu in harmony with your breathing. Concentrating on Mu, try to hold it in your lower abdomen throughout your inhalation and exhalation.ur lower abdomen throughout your inhalation and exhalation.
-
Manifesto van Interdependentie
In de samenleving is er een continue wrijving tussen de belangen van het individu en de belangen van het collectief. Het individu zoekt zelf-expressie, het collectief zoekt continuïteit. In onze huidige systeem worden deze vertegenwoordigd door het neo-liberale, “rechste” denken voor het individu en het socialistisch, “linkse” denken voor het collectief. Deze worden neergezet als tegenpolen, terwijl geen van beide zonder de ander kan bestaan. Het individu sterft zonder het collectief, er is geen collectief zonder de individuen. Hoewel ze dus afzonderlijk van elkaar lijken te bestaan, zijn ze de zijde van dezelfde medaille.
Ik geloof dat er een impasse is uit de polarisatie, wanneer wij erkennen wederzijds afhankelijk voor ons bestaan zijn van de ander (in de breedste zin van het woord). Dit betekent ook dat beiden tegenpolen zullen moeten erkennen dat hun visie niet de absolute waarheid is, maar in tegendeel een begrip ervan die relatief is aan het begrip van de ander. Zolang wij de ander bevechten, bevechten we in wezen onszelf. Als de ander sterft, sterven wij eveneens, want wie zijn wij zonder de ander?
Ik heb geen leidende principes, want deze zoektocht moeten we samen aangaan, zonder onze regels aan de ander op te leggen.
